乳果糖:渗透性泻药与肝性脑病治疗药物
乳果糖是一种合成双糖,由半乳糖和果糖组成。由于人体小肠缺乏乳果糖酶,它不在小肠吸收,完整地到达结肠后由肠道菌群发酵,产生短链有机酸(乳酸、乙酸、甲酸),使结肠内pH降低,并产生渗透效应,促进肠腔内水分潴留,从而发挥泻下作用。
除作为慢性便秘的渗透性泻药外,乳果糖还具有治疗肝性脑病的特定适应症。在此情境下,其产生的酸性环境可抑制结肠中产氨细菌的生长,减少氨的产生和吸收,加速氨的粪便排出,从而有助于降低肝功能衰竭患者的血氨水平。
作用机制
在结肠中,产糖酸菌群发酵乳果糖产生有机酸,将肠腔pH从约7降至5以下。这种酸性环境有利于可吸收的氨(NH3)转化为不可吸收的铵离子(NH4⁺),将其「困」在肠腔中随粪便排出。同时,酸性环境抑制产蛋白类有毒含氮代谢物的蛋白水解菌。渗透效应由产生的有机酸和未吸收的乳果糖共同维持肠腔高渗状态,刺激蠕动。首次服药后24至48小时出现泻下效果。
适应症
- 成人和儿童慢性特发性便秘
- 肝功能衰竭或门体分流患者的急慢性肝性脑病
- 术前或检查前肠道准备(偶尔使用)
用法用量
成人便秘治疗:初始剂量为每次15至30 ml溶液(10 g/15 ml),每日2次,根据疗效调整,目标为每日2至3次软便。1至6岁儿童每日5至10 ml;7至14岁儿童每日10至15 ml。
肝性脑病治疗剂量显著更高:每次30至50 ml,每日3至4次,目标同样为每日2至3次软便。急性重症病例可经直肠给药(300 ml乳果糖加700 ml水,保留30至60分钟)。剂量需个体化,以避免过度腹泻导致脱水和电解质紊乱。
不良反应
- 腹胀、腹部绞痛和排气增多:治疗初期尤其常见,高剂量时尤为明显
- 恶心和呕吐:相对少见
- 高剂量或敏感患者可能出现过度腹泻,导致脱水和高钠血症
- 长期高剂量使用可致电解质失衡:低钾血症、高钠血症
- 糖尿病患者:乳果糖中含有少量残余半乳糖和乳糖,应纳入总糖分计算
相互作用
对肠杆菌科细菌有效的广谱抗生素(新霉素、利福昔明)可干扰乳果糖的结肠发酵,影响其泻下效果和降氨效果。含氢氧化铝或镁的抗酸剂可能抑制发挥降氨效果所需的结肠酸化。在服用地高辛的患者中,高剂量乳果糖引起的腹泻可改变地高辛的吸收和血浆浓度。
注意事项
在肝性脑病管理中,乳果糖常与利福昔明(减少产氨菌数量的非吸收性抗生素)联合使用以提高疗效。治疗监测包括意识水平评估、大便频率和质地记录、血氨水平及电解质平衡。在需要长期避免抗生素的患者中,乳果糖尤为适合。
相关药物
常见问题
乳果糖多久起效?
乳果糖的泻下效果不是即时的。由于它需到达结肠后经肠道菌群发酵才能发挥作用,通常在首次服药后24至48小时开始起效。因此不适用于需要迅速缓解的急性便秘。对于偶发性便秘,起效更快的泻药(如匹可硫酸钠或比沙可啶)可能更为合适。
妊娠期可以服用乳果糖吗?
乳果糖不被全身吸收,目前尚未发现致畸或胎儿毒性证据。在妊娠期和哺乳期治疗便秘(妊娠期较为常见)时,乳果糖通常被认为是安全的。但与所有药物一样,建议在开始治疗前咨询医生或药剂师。
肝性脑病为何需要使用大剂量乳果糖?
在肝性脑病中,治疗目标不仅是缓解便秘,更重要的是主动减少结肠中氨的产生和吸收。为此需要比泻药用量更高的剂量,以持续维持结肠酸性pH,将氨不断转化为不可吸收的铵离子经粪便排出。每日保持2至3次软便是结肠充分酸化和含氮代谢物有效排除的临床标志。
资料来源:乳果糖产品说明书(EMA),Vilstrup H等《慢性肝病肝性脑病:EASL与AASLD 2014实践指南》J Hepatol 2014年。
Das könnte Sie auch interessieren
- Acemetacin
- Acetazolamid
- Acetylcystein
- Agomelatin
- Allantoin:
- Alprostadil:
- Ambroxol
- Amiodaron
- Amoxicillin
- Ampicillin
- Aripiprazol
- Atorvastatin
- Azathioprin
- Azelastin
- Baclofen
- Baloxavir
- Baricitinib
- Bempedoinsäure
- Benzydamin
- Betahistin
- Betamethason:
- Bibrocathol:
- Bimekizumab
- Bisacodyl
- Brivaracetam
- Brivudin
- Bromhexin
- Brotizolam
- Budesonid
- Bupropion
- Carboplatin
- Cefaclor
- Cefpodoxim
- Cetirizin
- Chlorhexidin
- Chlorpromazin
- Chlorprothixen
- Chlortalidon
- Ciclopirox
- Cilostazol
- Cimetidin
- Cinnarizin
- Cisplatin:
- Clarithromycin
- Clavulansäure
- Clemastin
- Clindamycin
- Clonidin
- Clopidogrel
- Codein
- Colchicin
- Colestyramin
- Darolutamid
- Desloratadin
- Dexamethason
- Dexketoprofen
- Dexpanthenol
- Dextromethorphan
- Dienogest
- Dimenhydrinat
- Dimetinden
- Diphenhydramin
- Disulfiram
- Dobutamin
- Dolantin
- Domperidon
- Donepezil
- Doxazosin
- Doxycyclin
- Dupilumab
- Dutasterid
- Dynastat
- Ectoin
- Enalapril
- Entacapon
- Entyvio
- Enzalutamid
- Enzalutamid
- Eplerenon
- Erdostein
- Ertugliflozin
- Erythromycin
- Esketamin
- Esomeprazol
- Etanercept
- Ethinylestradiol
- Ezetimib
- Fenoterol
- Fexofenadin
- Fezolinetant
- Fluanxol
- Fluvastatin:
- Formoterol
- Granisetron
- Guaifenesin
- Harnstoff
- Hydromorphon
- Hydroxychloroquin
- Ibandronsäure
- Indapamid
- Indometacin
- Infliximab
- Irbesartan
- Isotretinoin
- Ketoconazol
- Ketotifen:
- Lacosamid
- Latanoprost
- Letrozol
- Leuprorelin
- Levetiracetam
- Levocetirizin
- Levodopa:
- Levomepromazin
- Levothyroxin
- Liraglutid
- Lisdexamfetamin
- Loratadin
- Losartan
- Mannitol
- Meclizin
- Meropenem
- Mesalazin
- Methocarbamol
- Methotrexat
- Methylprednisolon
- Metoprololsuccinat
- Milnacipran
- Minocyclin:
- Mirabegron
- Montelukast
- Morphin
- MTX
- Naloxegol
- Nifedipin
- Noscapin
- Ofloxacin
- Ondansetron
- Oseltamivir:
- Oxaliplatin
- Oxybutynin:
- Oxycodon:
- Oxycodon
- Palbociclib
- Panthenol
- Paroxetin
- Perampanel
- Perazin
- Perindopril
- Phytomenadion
- Piroxicam
- Polidocanol
- Pramipexol
- Prasugrel
- Pravastatin:
- Prednisolon
- Pregabalin
- Pridinol
- Propranolol
- Prothipendyl
- Prucaloprid
- Rasagilin
- Relugolix:
- Rimegepant
- Rituximab
- Rivastigmin
- Rizatriptan
- Rosuvastatin
- Ruxolitinib
- Salbutamol
- Secukinumab
- Sibutramin:
- Sildenafil
- Simvastatin
- Solifenacin
- Sufentanil
- Sultamicillin
- Sumatriptan
- Tadalafil
- Tapentadol
- Teriparatid
- Thiamazol
- Tocilizumab:
- Tolperison:
- Triamcinolon:
- Trospium
- Tyrothricin
- Urapidil
- Ustekinumab
- Vancomycin
- Vasopressin
- Vedolizumab
- Vibegron
- Warfarin
- Xylometazolin
- Zanamivir
- Zinkoxid
- Zoledronsäure
- Zolmitriptan:
- Zolpidem
- Alle Wirkstoffe →